Fundacja Węch
Zanim pomyślisz, bierzesz wdech.
Wraz z nim pobierasz próbkę świata. Zapach domu, jedzenia, dymu, ziemi i bliskiej osoby. Czasem także zmianę, której nie warto przeoczyć.
Chcemy, żeby Polska przestała traktować węch jak ciekawostkę. Bo węch współtworzy bezpieczeństwo, jedzenie, pamięć, relacje i codzienne decyzje.
To samo powietrze jednocześnie utrzymuje cię przy życiu i informuje mózg o świecie.
Źródło
Wszystko miało swój zapach.
Wychowałem się pośród mazowieckich pól. Mój ojciec wybierał nosem ziarno do siewu i oceniał nosem stan gleby. Robiłem później to samo. Nie nazywaliśmy tego olfaktologią.
Nos wykrywa życie.
To nie jest dekoracyjna anegdota. To korzeń późniejszych pytań badawczych, książki, doktoratu i Fundacji.
Tam wszystko miało zapach. Mazowsze, lata 60.
Matka z dziadkiem. Dziadek nosem oceniał wszystko. Ok. 1959.
Nagranie osobiste
Tutaj pojawi się moje osobiste nagranie — opowiem Wam tę historię własnym głosem. W przygotowaniu.
Kiedy węch znika, nie znika tylko zapach kawy.
Węch współtworzy bezpieczeństwo, jedzenie, pamięć i relacje. Oto cztery codzienne konsekwencje, o których rzadko się mówi.
Bezpieczeństwo
Dym, gaz, tlenek węgla i zepsuta żywność. Kiedy węch słabnie, człowiek traci część alarmu — i potrzebuje czujników, dat, rutyn i drugiego obiegu bezpieczeństwa.
Jedzenie
Duża część tego, co nazywamy smakiem, zależy od węchu. Jego osłabienie może zmieniać apetyt, przyjemność jedzenia, masę ciała i różnorodność diety.
Zdrowie i sprawczość
Nagła, utrzymująca się lub pogarszająca się zmiana węchu może być sygnałem wymagającym konsultacji. Zauważenie zmiany to pierwszy krok.
Relacje
Pamięć, bliskość, niebokój o zapach własnego ciała. Utrata węchu może izolować, odbierać przyjemność i utrudniać codzienną bliskość z ludźmi.
Droga
Po drodze były Laski.
W 1987 roku pracowałem jako wychowawca w Zakładzie dla Niewidomych w Laskach Warszawskich. Zobaczyłem tam, jak osoby niewidome używają zapachu do rozpoznawania ludzi, nawigacji i orientacji w przestrzeni.
Później przyszły pytania o oddech, ciało, relacje i decyzje. Z nich wyrosły badania, książka, doktorat w SGH i Fundacja. Każdy etap był kolejnym sposobem zadawania tego samego pytania:
Co organizm wie, zanim człowiek znajdzie dla tego słowa?
Nie po to, by stawiać pomnik jednemu człowiekowi. Po to, by wiedza ruszyła dalej.
Ogólnopolski Program Edukacji Węchowej
Spotkanie, po którym wiesz, co robić.
To nie jest spotkanie o perfumach. To praktyczna edukacja o bezpieczeństwie, jedzeniu, zdrowiu i relacjach. Bez diagnozowania, bez straszenia i bez cudownych metod.
Po spotkaniu uczestnik:
- odróżnia opis czterech zmian węchu — anosmii, hyposmii, parosmii i fantosmii — ale nie stawia sobie na tej podstawie diagnozy
- wie, że nowa, nagła, utrzymująca się lub pogarszająca się zmiana wymaga profesjonalnej oceny
- potrafi zbudować w domu drugi obieg bezpieczeństwa, gdy nos nie jest wystarczającym alarmem
- wie, jak obserwować apetyt, masę ciała, różnorodność jedzenia i nastrój
- rozumie, czym trening węchowy może być, czego nie gwarantuje i dlaczego nie zastępuje ustalenia przyczyny
- potrafi porozmawiać z bliską osobą o zapachu, jedzeniu i higienie bez zawstydzania
Program nie prowadzi diagnozy ani leczenia. Uczy zauważyć zmianę, zrozumieć jej codzienne znaczenie i odpowiedzialnie zareagować.
Są pytania, które trudno zadać głośno.
Utrata węchu, zmiana zapachu ciała, zapach wieku, choroby, bliskości, jedzenia albo własnego domu mogą budzić niepokój i wstyd. Tutaj można zapytać bez ośmieszania i bez mistyki.
Odpowiedzi mają charakter edukacyjny. Nie zastępują konsultacji lekarskiej, diagnozy ani pomocy w sytuacji nagłej.
Dowody i uczciwość
Pasja stawia pytanie. Nauka sprawdza, ile możemy powiedzieć. Edukacja oddaje tę wiedzę ludziom.
„Pachniesz, więc jesteś”
Książka o chemicznej komunikacji ludzi i o tym, jak zapach wpływa na relacje, wybory i obecność drugiego człowieka. Tytuł przygotowywany do wydania.
Doktorat w SGH
Badanie wpływu zapachów na decyzje ekonomiczne w świetle teorii perspektywy. Nauka weryfikuje, ile możemy powiedzieć.
Olfactory Decision Library
Naukowa biblioteka wiedzy o węchu, chemicznej komunikacji, emocjach i decyzjach. Otwarta baza źródeł.
Na stronie programu wyraźnie oddzielamy wiedzę dobrze ustaloną, wyniki sugerujące możliwy związek oraz autorskie hipotezy i pytania badawcze.
Wiedza zaczyna żyć wtedy, gdy ludzie mogą o niej rozmawiać.
Budujemy społeczność osób zainteresowanych węchem, chemiczną komunikacją ludzi, zdrowiem, relacjami i edukacją. Będą tam pytania i odpowiedzi, nagrania, materiały, spotkania oraz rozmowy z ekspertami.
Dołącz do społecznościKażda osoba, która wesprze Fundację darowizną, może dołączyć do społeczności wspierających.
Radio Węch
Popularnonaukowy program o chemicznej komunikacji ludzi, zdrowiu, relacjach i decyzjach. Bez mistyki i bez sprowadzania węchu do perfum.
Wkrótce dostępne odcinki. Śledź Fundację, aby nie przegapić premiery.
Trzy proste drogi.
Możesz zaprosić program do swojej miejscowości, wesprzeć Fundację lub poznać książkę i bibliotekę wiedzy.