Ogólnopolski Program Edukacji Węchowej
Węch ma znaczenie. Zauważ. Rozpoznaj. Reaguj.
Spotkanie, po którym wiesz, co obserwować u siebie, co sprawdzić w domu i kiedy skonsultować zmianę węchu.
To nie jest spotkanie o perfumach. To praktyczna edukacja o bezpieczeństwie, jedzeniu, zdrowiu i relacjach. Bez diagnozowania, bez straszenia i bez cudownych metod.
Po spotkaniu potrafisz
Każde spotkanie kończy się konkretem. Oto co uczestnik potrafi po programie:
Co możesz zrobić już jutro
Mój plan węchowy
Zauważ. Rozpoznaj. Reaguj.
Każdy uczestnik otrzymuje jednostronicową kartę, która pomaga uporządkować działania. To nie jest test diagnostyczny.
Podgląd karty uczestnika
Co się zmieniło?
Od kiedy, jak często i w jakich sytuacjach?
Kiedy szukam pomocy?
Krótka lista sygnałów wymagających konsultacji.
Mój drugi obieg bezpieczeństwa
Czujniki, daty żywności, zasady przechowywania i wsparcie innych osób.
Jedzenie i samopoczucie
Apetyt, masa ciała, różnorodność diety i nastrój.
Moja zaufana osoba
Kto może dyskretnie pomóc, gdy własny nos nie daje pewnej informacji?
Mój następny krok
Jedno działanie zapisane przed wyjściem ze spotkania.
O programie
Główny cel programu
Podnosimy społeczną świadomość znaczenia węchu oraz uczymy zauważać jego zmiany, rozumieć ich codzienne konsekwencje i odpowiedzialnie na nie reagować.
Ogólnopolski Program Edukacji Węchowej to systematyczna, prowadzona z szacunkiem edukacja o znaczeniu węchu w codziennym życiu. To nie jest wyłącznie popularyzacja niedocenianego zmysłu.
Siedem obszarów programu
Każdy obszar kończy się jednym działaniem, które uczestnik potrafi wykonać po spotkaniu.
1. Zmiana węchu
- anosmia, hyposmia, parosmia i fantosmia
- jak opisać zmianę
- kiedy potrzebna jest profesjonalna ocena
→ Uczestnik potrafi nazwać doświadczenie bez samodzielnego diagnozowania jego przyczyny.
2. Starzenie i choroby neurodegeneracyjne
- stopniowe osłabienie z wiekiem jest częste, ale nie jednakowe i nie nieuniknione
- zaburzenia węchu mogą występować wcześnie w niektórych chorobach
- są nieswoiste i same nie rozpoznają choroby Parkinsona ani Alzheimera
→ Uczestnik nie lekceważy zmiany, ale też nie wyciąga z niej katastroficznych wniosków.
3. Bezpieczeństwo
- dym, gaz, tlenek węgla i żywność
- czujniki oraz regularne sprawdzanie ich działania
- data otwarcia, historia produktu i zasady przechowywania
- nos jako wskazówka, nigdy jako zamiennik urządzeń bezpieczeństwa
→ Uczestnik tworzy drugi obieg bezpieczeństwa.
4. Jedzenie i odżywianie
- różnica między smakiem podstawowym a pełnym wrażeniem jedzenia
- apetyt, przyjemność, masa ciała i różnorodność diety
- parosmia i bezpieczne strategie radzenia sobie
- kiedy potrzebny jest lekarz lub dietetyk kliniczny
→ Uczestnik wie, co obserwować i kiedy poprosić o pomoc.
5. Nastrój, pamięć i relacje
- zapach jako część wspomnień i bliskości
- izolacja, obniżony nastrój, niebokój i utrata przyjemności
- lęk o zapach własnego ciała
- granica między edukacją a terapią
→ Uczestnik umie nazwać trudność i poszukać właściwego wsparcia.
6. Trening węchowy i życie ze zmianą
- regularny, uważny kontakt z zapachami
- brak magicznych produktów
- znaczenie przyczyny, wieku, czasu trwania i regularności
- trening jako możliwe wsparcie, nie obietnica wyleczenia
→ Uczestnik zna możliwości, ograniczenia i kolejność działań.
7. Zapach ciała — pytania bez wstydu
- fizjologia, wiek, choroba, higiena i środowisko
- rozmowa z bliską osobą bez upokarzania
- prosta rutyna zamiast kompulsywnego sprawdzania
- zaufana osoba jako dodatkowe źródło informacji
→ Uczestnik odzyskuje część kontroli bez wstydu i obsesji.
Priorytet: seniorzy i opiekunowie
Pierwszym priorytetem programu są seniorzy i ich opiekunowie. Dla tej grupy przygotowujemy pięć podstawowych modułów edukacyjnych, prowadzonych prostym językiem i z szacunkiem.
Dla kogo
Formy działania
Każda forma łączy krótką opowieść, wiedzę opartą na badaniach, codzienne przykłady, działania możliwe do wykonania od razu, pytania uczestników bez zawstydzania i wypełnienie Mojego planu węchowego.
Co otrzymuje organizator
Organizator nie kupuje ciekawego wykładu o zapachach. Umożliwia mieszkańcom lepsze rozpoznanie problemu i przygotowanie bezpiecznej reakcji.
Ewaluacja
Program mierzy zmianę użytecznej wiedzy, nie tylko satysfakcję. Nie obiecuje wyników zdrowotnych, których pojedyncze spotkanie nie może zagwarantować.
Bezpośrednio po spotkaniu
- odsetek osób rozumiejących, że zaburzenie węchu nie jest diagnozą
- odsetek osób znających podstawowe zasady bezpieczeństwa
- odsetek osób wiedzących, kiedy szukać profesjonalnej pomocy
- liczba zapisanych konkretnych następnych kroków
W pilotażu po 30 dniach
- sprawdzenie czujników lub uzupełnienie zabezpieczeń
- wprowadzenie datowania otwartej żywności
- rozmowa z bliską osobą
- podjęcie uzasadnionej konsultacji
- utrzymanie bezpieczniejszego sposobu radzenia sobie z parosmją
Partnerzy
Zapraszamy do współpracy partnerów publicznych, społecznych i badawczych: samorządy, instytucje kultury i edukacji, organizacje pozarządowe, uczelnie oraz firmy finansujące lokalne działania społeczne.
Fundacja tworzy interdyscyplinarną Radę Programową Ogólnopolskiego Programu Edukacji Węchowej. Nie przedstawiamy niepotwierdzonych partnerstw ani patronatów.
Bezpieczeństwo i odpowiedzialność
Program nie diagnozuje i nie leczy. Uczy zauważyć zmianę, zrozumieć jej codzienne znaczenie i odpowiedzialnie zareagować.
Treści przekazujemy prostym językiem, z szacunkiem, bez zawstydzania z powodu wieku, choroby, zawodu czy zapachu ciała. Nie obiecujemy wykrywania chorób po zapachu.
Program ma charakter edukacyjny. Nie prowadzi diagnozy ani leczenia i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Osłabienie węchu nie jest samodzielnym rozpoznaniem choroby Parkinsona, Alzheimera ani innej choroby.
Dokumenty
Materiały do pobrania dla decydentów, samorządów i partnerów. Dokumenty są w przygotowaniu i będą dostępne do pobrania w tym miejscu.
Karta programu
Jednostronicowe podsumowanie programu do szybkiego przekazania decydentom.
Dokument w przygotowaniuPełne założenia programu
Cele, grupy odbiorców, formaty, zasady bezpieczeństwa i plan rozwoju.
Dokument w przygotowaniuOferta dla miast i powiatów
Warianty współpracy, formy finansowania i zakres organizacyjny.
Dokument w przygotowaniuNajczęstsze pytania
Zaprosisz program do swojej miejscowości?
Program ma charakter edukacyjny. Nie prowadzi diagnozy ani leczenia i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Osłabienie węchu nie jest samodzielnym rozpoznaniem choroby Parkinsona, Alzheimera ani innej choroby.